https://thuviensach.vn

Tên sách : CA DAO NHI ĐỒNG Q.1
Tác giả : DOÃN QUỐC SỸ sưu tập
Nhà xuất bản : SÁNG TẠO
Năm xuất bản : 1969
-----------------------Nguồn sách : tusachtiengviet.com
Đánh máy : Nguyễn Thị Kiều Tiên
Kiểm tra chính tả : Trần Thị Kim Duyên,
Lê Thị Phương Hiền, Nguyễn Văn Ninh, anfat3
Biên tập ebook : Thư Võ
Ngày hoàn thành : 11/11/2018

https://thuviensach.vn

Ebook này được thực hiện theo dự án phi lợi nhuận « SỐ HÓA 1000
QUYỂN SÁCH VIỆT MỘT THỜI VANG BÓNG » của diễn đàn TVE4U.ORG
Cảm ơn tác giả DOÃN QUỐC SỸ và nhà xuất bản SÁNG TẠO đã chia sẻ
với bạn đọc những kiến thức quý giá.

https://thuviensach.vn

MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
I. TÁC DỤNG CỦA CA DAO NHI ĐỒNG
II. PHÂN LOẠI CA DAO NHI ĐỒNG
A) Những bài hát luân lý
B) Những bài hát vui
C) Con cò trong ca dao Việt-Nam
D) Những bài nói về nếp sống nông nghiệp và những tập tục xưa
E) Linh tinh
F) Những trò chơi nhi đồng
G) Những câu đố
II. BÀI HÁT TRẺ EM NAM HƯƠNG
III. TÀI LIỆU THAM KHẢO
IV. NHAN ĐỀ VÀ CHÚ THÍCH
V. CÁCH SỬ DỤNG CA DAO NHI ĐỒNG TRONG LỚP HỌC
VI. GHI CHÚ VỀ TOÀN BỘ TUYỂN TẬP VĂN CHƯƠNG NHI ĐỒNG
PHẦN MỘT : CA DAO NHI ĐỒNG VIỆT NAM
I. LUÂN LÝ
II. NHỮNG BÀI HÁT VUI
III. CON CÒ TRONG CA DAO
IV. ĐỜI SỐNG NÔNG NGHIỆP – CÁC TẬP TỤC CŨ
V. LINH TINH
VI. TRÒ CHƠI NHI ĐỒNG
A) Ý NGHĨA CÁC TRÒ CHƠI
B) VÀI CÁCH BẮT THĂM
C) TRÒ CHƠI PHỔ THÔNG CỦA CÁC TRẺ EM VIỆT

https://thuviensach.vn

VII. CÂU ĐỐ
VIII. NHỮNG BÀI HÁT TRẺ EM CỦA NAM-HƯƠNG
PHẦN HAI : CA DAO NHI ĐỒNG QUỐC TẾ
1. MÈO PUS-SY (Anh, Mỹ)
2. ANH TƯ (Anh, Mỹ)
3. MỘT, HAI… (Anh, Mỹ)
4. ÔNG MẬP HÂM-TY ĐÂM-TY (Anh, Mỹ)
5. BÉ MAI VỚI CON CỪU CON (Anh, Mỹ)
6. HỠI NÀNG KIỀU NỮ (Anh, Mỹ)
7. ĐI CHƠI PHỐ (Tây-Ban-Nha)
8. CHÚ GIÔN (Hoà Lan)
9. ĐI CÂU (Đan Mạch)
10. EM BÉ (Ả Rập)
11. MỘT VỊ THIÊN THẦN (Do-Thái)
12. ĐÊM THỨ MƯỜI HAI (Ý-đại-lợi)
13. MẶT TRĂNG (Mễ-Tây-Cơ)
14. CON MA (Pháp)
15. NGỰA CÂU (Welsh)
16. CÁI NẤM (Nga)
17. CON HÃY NHẢY TỚI (Tô-Cách-Lan)
18. HAILY PAILY (Tô-Cách-Lan)
19. VÀ TÔI SẼ… (Tô-Cách-Lan)
20. JOHN SMITH (Tô-Cách-Lan)
21. CÔ BÉ TRADJA (Na-Uy)
22. HUSKY HI (Na-Uy)
23. NGÀY TẾT (Nhật-Bản)
24. HẠT THẢO NHI (Trung-Hoa)

https://thuviensach.vn

25. NĂM NGÓN CHÂN (Trung-Hoa)
26. NÀNG BỌ (Trung-Hoa)

https://thuviensach.vn

TUYỂN TẬP VĂN CHƯƠNG NHI ĐỒNG

CA DAO NHI ĐỒNG
QUYỂN MỘT
DOÃN QUỐC SỸ sưu tập
SÁNG TẠO

https://thuviensach.vn

Tuyển Tập Văn Chương Nhi Đồng quyển một ca dao Doãn Quốc Sỹ sưu tập
Ngọc Dũng trình bày bìa và nội dung các minh hoạ khác là của Priscilla-Meredith
Phạm-Thị-Loan, Tăng-Kim-Trâm ngoài những bản thường còn in thêm 50 bản
trên giấy quý.
Tặng cô DOÃN-THỊ-QUÝ đã giúp anh nhiều trong việc san nhuận phần văn
chương nhi đồng quốc tế.

https://thuviensach.vn

Cái cò trắng bạch như vôi…
(Nét vẽ của Priscilla Meredith)

https://thuviensach.vn

LỜI MỞ ĐẦU
Quyển một này sẽ gồm hai phần. Phần đầu giới thiệu ca dao nhi đồng ViệtNam, và phần hai giới thiệu ca dao nhi đồng quốc tế.
Trẻ nhỏ Việt nào mà chẳng thuộc, không ít thì nhiều, vài bài ca dao mà các
em cảm thấy thích thú. Ca dao đã đóng góp một phần không nhỏ vào đời sống
tươi vui hồn nhiên của các em. Hầu hết trò chơi của các em đều là ca dao.
Trường Sư-Phạm Saigon niên khoá 1968-69 thày trò chúng tôi đã có dịp bàn
nhiều về môn này mà chúng tôi gọi chung là Văn-Chương Nhi-Đồng gồm ca dao,
ngụ ngôn, truyện thần thoại, truyện cổ tích, v.v… Quyển một dành riêng cho cadao.
I. TÁC DỤNG CỦA CA DAO NHI ĐỒNG
Bàn về tác dụng của ca dao nhi đồng, nữ giáo sinh Lý-Đức-Mỹ lớp Đệ Nhất5 niên khoá 1968-69 trường Sư Phạm Saigon có ghi :
« Khi đọc những ca dao nhi đồng, bao giờ chúng ta cũng cảm thấy mình
như trẻ lại, và những ảnh tượng xa xưa của thời thơ ấu tự nhiên xuất hiện, nó
dàn cảnh trước mắt ta, gây cho ta một cảm giác lâng lâng yêu đời, và để lại trong
lòng ta một nuối tiếc về thời vàng son của tuổi trẻ mà chẳng bao giờ ta còn trở
lại được nữa.
Tuy thời gian mang đi mất tuổi thơ ngây hồn nhiên, nhưng cũng chính thời
gian làm cho sự hiểu biết trưởng thành và nhờ đó ta hiểu được và tìm về tuổi thơ
với tất cả chân tình trìu mến. Và nhất là vào những lúc nhàn hạ, bỗng dưng tự
đáy lòng ta dường như thoát ra tiếng hát trong trẻo ngây-thơ đáng yêu vô cùng.
Tiếng hát ấy mang hồn ta ra khỏi cái thực tại đầy ưu-tư mệt-nhọc đang bám sát
người ta. Thế là ta hoà mình với trẻ và cùng nô đùa với chúng. Trong giây phút
tươi trẻ lại này, ta không còn là chính ta nữa, mà là một đứa bé như muôn ngàn
đứa bé đang cười rỡn trên khắp vùng quê hương ; ta cũng bầy trò, cũng hành
động như chúng thôi ; và chính ta cũng không hiểu tại sao ta lại có thể làm được
như thế khi mà thực tế dằng-dặc ưu-tư luôn-luôn níu kéo ta lại với nó.

https://thuviensach.vn

Xét cho kỹ, ta được tận hưởng những giây phút có thể nói là thần tiên ấy là
do trí khôn ngoan của ta đã biết tích trữ những tinh hoa : tinh hoa đó chính là
những bài hát thơ ngây sống mãi muôn đời, vì chỉ những gì người ta thích, cái đó
mới gây được hạnh phúc mà thôi ».
Nữ giáo sinh Nguyễn-thị-Vãng lớp Đệ Nhị x cũng ghi như sau :
« Tự ngàn xưa trên mảnh đất hiền hoà này, những bà mẹ, những người chị
thường vẫn cất cao giọng ngọt-ngào ru ngủ con thơ, em thơ bằng những câu hát
êm đềm có ngụ ý về luân lý, phong tục trẻ trung, hồn nhiên, đôi khi có tính cách
trữ tình lãng mạn. Những bài hát câu hò đó thấm vào giấc ngủ của trẻ Việt như
mưa xuân tưới thấm đất mầu và kho tàng thi ca của ta như hoa lá mùa xuân kia
phồn thịnh biết chừng nào. Há chẳng đã có người cho rằng mỗi người Việt là một
thi nhân, và tình yêu gia đình, tổ quốc, dân tộc và nhất là tình mẫu tử thiêngliêng thể hiện trong văn chương Việt Nam thật đã dạt-dào và sâu đậm hơn bất cứ
dân tộc nào trên thế giới.
Khi lớn lên ai mà chẳng thấy lòng xúc động khi nghe những câu đồng dao
ngộ-nghĩnh, những bài hát trò chơi của trẻ em ! Trong dịp đó tâm hồn ta tìm về
thời thơ ấu trọn vẹn, đó là thuở vàng son đầy nắng ấm và hoa hồng, nụ cười điểm
trên môi ta lúc bấy giờ nhuộm trọn màu thánh thiện vô tư.
Ôi ! tuổi ngọc thực đã xa vời, nhưng tiếng hát mẹ hiền ngày nào vẫn còn
vang mãi. Những kỷ niệm thời thơ dại đã sống lại bởi dư âm của bài đồng dao
êm-đềm trong ký ức. Âm thanh sâu thẳm đó đã tháp cho ta đôi cánh thiên thần
bay ra khỏi vùng ưu tư thực tại để đến một cõi nào có toàn trăng sao, hoa bướm,
với một lũ trẻ áo màu rực-rỡ, ngày tháng tung-tăng ».
Chính vì trẻ Việt đã sớm được hưởng trọn vẹn tác dụng nhiệm-mầu của ca
dao ngay từ thuở trứng nước, giữa bầu không khí đùm bọc của gia đình như vậy,
nên vấn đề chỉ còn đặt lên là chúng ta sẽ sử dụng những bài đồng-dao ra sao đây
ở nhà trường. Vấn đề sẽ được đề cập tới kỹ càng hơn ở cuối bài này.
II. PHÂN LOẠI CA DAO NHI ĐỒNG
Ca dao nhi đồng Việt-Nam có thể chia làm mấy loại chính sau đây :
A) Những bài hát luân lý

https://thuviensach.vn

Đây thường là những bài hát ru mộc-mạc mà xâu-sắc. Vào những trưa hè oi
nồng, hay trong đêm thanh tịch-mịch có tiếng các bà mẹ, các người chị vừa đưa
võng kẽo-kẹt vừa cất tiếng hát ru êm-ái ngọt-ngào. Những lời nhắn nhủ hiền-hoà
đó vang lên êm đềm, nỉ-non, theo nhịp điệu, thật là cả một phương pháp giáo dục
tuyệt hảo. Em bé thoạt tuy không hiểu, nhưng nghe mãi dần-dà thấm thía, nhất là
khi em đã lớn, tới tuổi cắp sách đến trường, em vẫn có thể nghe lại những bài đó
hát ru em bé của mình, do đấy em đã được thấm nhuần tới tiềm thức những lời
mẹ hay chị khuyên-răn nhắc-nhở.
B) Những bài hát vui
Tối đại đa số những bài ca dao nhi đồng đều có tính cách vui tươi ngộnghĩnh để trẻ em đọc lên thấy thích thú ngay. Thuộc vào loại này có thể là những
bài :
1. Kể một câu chuyện vui như bài « Thằng Bờm có cái quạt mo », hoặc
những bài nhân cách hoá các loài vật, đồ vật. Ở tuổi này trí tưởng tượng của các
em đương đà phồn thịnh nên chúng ta thực không ai ngạc nhiên khi thấy các em
ưa thích loại này vô cùng.
2. Kể một câu chuyện ngược đời để chọc cười như bài :
Bao giờ cho đến tháng ba
Ếch cắn cổ rắn mang ra ngoài đồng.
Loại này tương ứng với loại mà Anh Mỹ mệnh danh là Contradiction.
3. Có thể bài hát không thành câu chuyện gì hết mà chỉ cốt có vần có điệu
một cách ngộ-nghĩnh, làm nở trên môi các em những nụ cười, gieo vào lòng các
em cái vui tươi. Loại này tương ứng với loại mà Anh Mỹ mệnh danh là
Nonsense. Suy cho kỹ những bài hát này còn tác dụng làm giàu ngữ vựng cho các
em nữa ; thật cũng đúng với câu trong sách Luận Ngữ : « Bất học thi vô dĩ
ngôn ! »
C) Con cò trong ca dao Việt-Nam
Nước Việt-Nam nhà là một nước nông nghiệp, trên 90% dân chúng sống và
làm lụng giữa thiên nhiên đồng nội, thì việc những luỹ tre xanh, những đàn cò
trắng xuất hiện trong ca dao chẳng có chi là lạ. Thật ra trên thế giới thiếu gì
những nước căn bản nông nghiệp ; đặc biệt những nước thuộc Á-châu với những

https://thuviensach.vn

nét văn hoá tương đồng với nước ta, vậy mà trong suốt khoảng thời gian hai năm
– từ 1966 đến 1968 – trong công việc nghiên cứu về văn chương nhi đồng quốc
tế, phải tìm đọc tài liệu ca dao, truyện cổ tích quốc tế tại nhiều thư viện lớn Hoa
Kỳ, kể cả Library of Congress tại Hoa-Thịnh-Đốn, soạn giả nhận thấy rằng hình
ảnh con cò được nhân cách hoá một cách gần gũi, thân-mật nhường kia quả là
một sự kiện độc đáo của riêng ca dao Việt-Nam, khi thì tượng trưng người mẹ
quê, khi là cô gái quê, khi là em bé quê, khi thì chỉ dùng làm một hình ảnh khởi
hứng…
Chính vì tính cách vừa trong sáng vừa ngộ-nghĩnh của hình ảnh đó mà tất cả
những bài ca dao nói tới con cò, hoặc một vài loài điểu tương tự đều được soạn
giả xếp thành một đề mục riêng của ca dao nhi đồng Việt-Nam.
Sau con cò, trong những bài ca dao nhi đồng Việt-Nam, nhiều lần ta còn bắt
gặp hình ảnh một loài cá nhỏ cũng được nhân cách hoá, đó là cá bống. Tục ngữ
có câu : « Bống có gan bống ». Truyện cổ tích Tấm Cám của ta cũng có bóng
dáng cá bống xuất hiện : « Tấm nghe lời bụt mang con cá bống còn sót ở giỏ về
thả xuống giếng nhà, ngày ngày hai bữa bớt phần cơm của mình mang ra giếng
gọi bống lên ăn. Gọi rằng :
« Bống ơi bống !
Bống lên ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta,
Đừng ăn cơm hẩm cháo hoa nhà người… »
Và ca dao nhi đồng có những bài : « Cái bống là cái bống bang », « Cái
bống là cái bống binh », v.v…
Soạn giả có ý nghĩ cho rằng « cái bống » sở dĩ được nhân cách hoá trong
một số bài không phải vì hình ảnh « cái bống » cũng gần-gũi quen thuộc với
người dân quê như hình ảnh « cái cò bay bổng bay la », mà vì âm thanh của « cái
bống » gần-gũi âm thanh tiếng ru hời… Các bà mẹ Việt khi ôm con vỗ-về tìm câu
hát ru thường vẫn khởi sự bằng tiếng ru hời : « ạ ơi à ời » hay « bồng bống bông
bang… ».
Có thể thoạt chỉ là :
Ạ ơi à ời…
Bồng bồng mà nấu canh khoai,
Ăn cho mát ruột đến mai lại bồng.

https://thuviensach.vn

hay : Ạ ơi à ơi…
Bồng bồng mà nấu canh tôm,
Ăn cho mát ruột đến hôm lại bồng.
Rồi do sức hút của vần điệu « cái bống » đi vào ca dao lúc nào không biết :
Cái bống là cái bống bàng,
Mẹ bống yêu bống, bống càng làm thơ.
Trong ca dao của trẻ Việt có lần ta còn thấy con (chuột) cống và con ong
được nhân cách hoá, rồi một bài khác là con cáo. Thật ngộ-nghĩnh !
Nu-na nu-nống.
Cái cống nằm trong.
Cái ong nằm ngoài.
Củ khoai chấm mật.
Cái cáo, mặc áo em tao,
Làm tổ cây cà,
Làm nhà cây chanh,
Đọc canh bờ giếng,
Mỏi miệng thổi kèn.
D) Những bài nói về nếp sống nông nghiệp và những tập tục xưa
Những bài này được giới thiệu để các em cảm thấy hết cái đẹp của nếp sống
gần thiên nhiên của nhà nông xưa cùng một số tập tục ngộ-nghĩnh có thể là xa lạ
với các em ngày nay. Riêng ở điểm này, ca dao đã là một viện bảo tàng văn hoá
giúp các em không bị cắt lìa khỏi dĩ vãng.
E) Linh tinh
Phần này gồm những bài ca dao không thuộc bốn loại trên, nhưng lời và ý
ngộ-nghĩnh đẹp vẫn thích hợp với các em.
F) Những trò chơi nhi đồng
Đây là những bài hát áp dụng trong trò chơi của các em.
G) Những câu đố

https://thuviensach.vn

Tuổi này vốn là tuổi hiếu thắng, tuổi ganh đua. Những câu đố sẽ vừa khích
động trí thông minh, vừa tôi luyện trí suy đoán của các em.
II. BÀI HÁT TRẺ EM NAM HƯƠNG
Sau cùng trước khi sang phần giới thiệu Ca-dao Nhi-đồng Quốc-tế, soạn giả
còn sưu tầm được một số ca-dao của Nam Hương viết vào khoảng năm 1936.
III. TÀI LIỆU THAM KHẢO
Về những bài ca dao nhi đồng Việt-Nam, ngoài những bài ghi lại do trí nhớ,
hoặc ghi theo lời các bậc lão thành trong gia đình, còn lại soạn giả căn cứ theo
cuốn Tục Ngữ Phong Dao của Nguyễn-Văn-Ngọc, Saigon : Nhà xuất bản Bốn
Phương, 1952.
Những bài hát trẻ em của Nam Hương được trích dẫn trong Nguyệt San Tứ
Dân Văn Uyển, số 25 (tháng 7, 1936).
Phần viết về những trò chơi nhi đồng, soạn giả có tham khảo những bài của
các ông Ngô-Quý-Sơn, Nguyễn-Văn-Tố và Nguyễn-Văn-Huyên đăng trong tập
IIEH 1943. Tome VI (Institut Indochinois pour l'Etude de l'Homme. Bulletins et
Travaux pour 1944) Hanoi : 1944.
Sang phần giới thiệu một số ca dao các nước Âu Á khác soạn giả sẽ tuỳ nghi
khi thì dịch thoát thành các thể thơ Việt-Nam, khi thì chỉ cốt dịch sát nghĩa. Đây
cũng là một cách giúp các em làm quen dần với một khía cạnh văn hoá quốc tế,
và cũng để các em khi trở lại so-sánh càng cảm thấy ca dao nhi đồng của nước
Việt nhà ý vị biết chừng nào.
Tất cả những bài ca-dao nhi-đồng quốc tế này đều được trích dịch tự pho
Anthology of Children's Literature của Edna Johnson, Evelyn R Sickels và
Frances Clarke Sayers, Boston : Houghton Mifflin Company, 1959.
IV. NHAN ĐỀ VÀ CHÚ THÍCH
Trừ một vài trường hợp đặc biệt, các nhan đề đều được đặt bằng cách lấy
ngay câu đầu của bài ca dao.

https://thuviensach.vn

Trường hợp có những từ ngữ cổ, hoặc muốn nhấn mạnh ý nghĩa toàn bài,
soạn giả có ít dòng ghi chú ngay dưới bài ca dao.
V. CÁCH SỬ DỤNG CA DAO NHI ĐỒNG TRONG LỚP HỌC
Soạn giả chỉ xin ghi nơi đây một vài đề nghị.
Quý vị giáo sư có thể khởi đầu lớp học bằng cách đọc một bài ca dao ngộnghĩnh nào đó để tập trung sự chú ý của các em và gây niềm hứng khởi trước khi
vào bài chính. Gần tới giờ tan, nếu còn thừa thì giờ quý vị cũng có thể làm như
vậy giúp các em cảm thấy thoải-mái trước khi ra về. Cách sử dụng ca dao nên
luôn luôn giữ tính cách hồn nhiên như vậy.
Cũng có thể trong giờ tập đọc quốc văn tại các lớp lớn, nhân đọc một bài ca
dao, quý vị khuyến khích các em cùng nhau bàn-bạc trong hàng đội tự trị về ý
nghĩa bài đó. Chẳng hạn bài ca dao :
Ông trăng mà bảo ông trời,
Những người hạ giới là người như tiên.
Ông trời mà bảo ông trăng,
Những người hạ giới mặt nhăn như tiều.
Bài trên có thể khiến các em khám phá ra ý nghĩa luân lý là ở gần người
nóng-nảy, gay-gắt, tính tình mình dễ bị bực-bội lây, trái lại ở gần người hiền từ,
mình cũng dễ cảm thấy tâm hồn thảnh-thơi thoải-mái.
Bài « Thằng Bờm có cái quạt mo » có thể được dựng thành vở kịch ngắn
thật ngộ-nghĩnh. Đây cũng là cách hướng dẫn dần các em trên con đường thưởng
ngoạn và trình diễn văn nghệ.
Chúng ta hãy thực hiện những cuộc thảo luận theo từng hàng đội tự trị như
đã nói trên. Hoặc chúng ta theo phương pháp tập họp các em thành hai hình vòng
tròn trong và ngoài. Trong khi vòng trong thảo luận, vòng ngoài nghe và quan sát
để phát biểu phê bình sau. Cứ thế luân phiên, vòng trong hết phận sự thảo luận thì
chuyển ra vòng ngoài, đến lượt vòng ngoài vào trong tiếp tục thảo luận cùng đề
tài. Phương pháp này có những lợi điểm sau :
1. Cũng là một biến cách của hàng đội tự trị để các em tiến dần trên con
đường kỷ luật tự giác.

https://thuviensach.vn

2. Giúp trẻ có óc quan sát, tăng trưởng sáng kiến phê bình, và chí ganh đua,
bởi các em đều tuần tự khi ở địa vị chủ, khi ở địa vị khách để dễ thấy cái hay, cái
dở ở người và ở mình mà giữ cái hay, sửa cái dở (đặc biệt cái dở rụt-rè của những
em nhút-nhát hay ngập-ngừng trong việc phát biểu ý kiến).
3. Trong khi điều khiển, chúng ta luôn luôn giữ cho bầu không khí thảo luận
được cởi mở, điều này dạy cho các em biết chấp nhận ý kiến của kẻ khác, tức nếp
sống hoà đồng, nếp sống truyền thống của dân tộc nhà.
Khi đem một bài ca dao ra diễn thành vở kịch nhỏ như bài « Thằng Bờm có
cái quạt mo » chẳng hạn, chúng ta có thể tổ chức các em thành nhiều toán : một
toán làm diễn viên thì những toán còn lại làm khán giả ngồi theo hình bán nguyệt.
Với hình thức tổ chức tương tự chúng ta cũng có thể áp dụng vào việc học
các môn khác ngoài môn văn chương nhi đồng.
Và riêng về ca dao nhi đồng, nếu được sử dụng như chúng ta đã sơ lược
trình bày trên, sẽ giúp ích các em không nhỏ về cách ăn-nói trôi-chảy, viết luận
trôi-chảy.
VI. GHI CHÚ VỀ TOÀN BỘ TUYỂN TẬP VĂN CHƯƠNG NHI ĐỒNG
Các em nhi đồng đây là bao gồm từ cỡ tuổi mẫu giáo (năm, sáu tuổi) tới đệ
thất, đệ lục (mười hai, mười ba tuổi). Vậy nội dung của từng bài ca dao, ngụ ngôn
hay truyện cổ tích, v.v… trong toàn bộ tuyển tập này, chúng ta sẽ tuỳ nghi đem ra
sử dụng sao cho thích hợp với từng lứa tuổi.
Các em đương ở tuổi khao-khát tìm hiểu những cái mới lạ, không riêng gì
các trẻ em Việt-Nam, mà là toàn thể các trẻ em trên thế giới ! Hãy nhìn các em
nằm thu mình trong một góc giường, hay ngồi thu mình trong một góc khuất, đôi
tay khư-khư giữ lấy quyển sách, đôi mắt chăm-chú dõi theo những dòng chữ, bàn
tay hối-hả lúc sang trang…
Những trang sách tốt đã mở cho các em thấy biết bao chân trời mới lạ !
Nhiều khi các em vẫn ham-hố đọc mà vẫn chưa hiểu rõ nhu cầu nào của mình sẽ
được thoả mãn ; các em chỉ cảm thấy mình đương được phiêu lưu một cách thích
thú trên những trang sách ; sự thích thú đó liên tiếp gia tăng cường độ, tới một lúc
nào các em chợt phát hiện ra một ý niệm mới, chẳng khác một mầm non được

https://thuviensach.vn

liên-tiếp nuôi dưỡng tràn căng nhựa sống vừa phá vỡ vỏ cây để nhú ra chào đón
ánh sáng mặt trời.
Lòng khát-khao cái hay, cái đẹp, cái lạ vẫn ngầm có nơi các em, các em ham
đọc vì các em thấy rằng sách đọc mở rộng chân trời hiểu biết cho các em. Thoạt
các em muốn hiểu chính mình, mà muốn hiểu mình thì phải lần mò tìm hiểu kinh
nghiệm ở nơi người : tha nhân khi đó chính là tấm gương để các em tự soi thấy
mình.
Sau đó sách vở giúp các em hiểu bao nhiêu điều thường thức khác, trong đó
có những điều hay lẽ phải nơi xã hội các em đương sống, điều này chuẩn bị cho
các em sau này có căn bản mà tiến tới tìm hiểu điều hay lẽ phải đại đồng của cả
thế giới nhân loại.
Sách viết mà không gây được niềm thích thú cho các em khi đọc thì làm sao
chu toàn được nhiệm vụ thoạt tưởng như đơn giản mà kỳ thực thật là lớn lao đó !
Khi soạn thảo « Tuyển Tập Văn Chương Nhi Đồng » này, soạn giả chỉ có
tham vọng nhỏ-nhoi là giúp tài liệu giảng dạy cho gia đình giáo giới của soạn giả.
Tuy nhiên « Tuyển-Tập Văn-Chương Nhi Đồng » được in thành nhiều tập
nhỏ theo từng đề mục (ca dao, ngụ ngôn, thần thoại, cổ tích…) cũng là để tiện thể
trực tiếp cung cấp tài liệu đọc cho các em, trong khi chờ đợi có những tập sách in
riêng trên giấy tốt, có hình vẽ đẹp, với nội dung tuyển lựa thích ứng cho từng lứa
tuổi.
Đây là lần ấn hành đầu tiên. Tuyển Tập Văn Chương Nhi Đồng (Việt-Nam
và quốc-tế), chắc chắn chẳng sao tránh khỏi những điều thiếu sót, dám mong quí
vị độc giả lượng thứ và chỉ giáo cho để kịp thời sửa chữa vào kỳ ấn hành sau.
Mùa xuân năm Kỷ Dậu (1969)
D. Q. S.

https://thuviensach.vn

PHẦN MỘT : CA DAO NHI ĐỒNG VIỆT NAM
I. LUÂN LÝ
1. DẠY CON TỪ THUỞ TIỂU SINH
Dạy con từ thuở tiểu sinh,
Gần thầy gần bạn tập-tành lễ nghi.
Học hành cách vật chí tri,
Văn chương chữ nghĩa nghĩ gì cũng thông.
2. CÔNG ĐỨC SINH THÀNH
Mẹ cha công đức sinh thành,
Ra trường thầy dạy, học-hành cho hay.
Muốn khôn thì phải có thầy,
Không thầy dạy dỗ đố mày làm nên.
Mười năm luyện tập sách đèn,
Công danh gặp bước chớ quên ơn thầy.
Yêu kính thầy mới làm thầy,
Những phường bội-bạc sau này ra chi.
3. CÂY XANH THÌ LÁ CŨNG XANH
Cây xanh thì lá cũng xanh,
Cha mẹ hiền lành để đức cho con.
Mừng cây rồi lại mừng cành,
Cây đức lắm chồi, người đức lắm con.
Ba vuông sánh với bảy tròn,
Đời cha vinh hiển, đời con sang giàu.
4. CÂY KHÔ CHƯA DỄ MỌC CHỒI
Cây khô chưa dễ mọc chồi,

https://thuviensach.vn

Bác mẹ chưa dễ ở đời với ta.
Non xanh bao tuổi mà già,
Bởi vì sương tuyết hoá ra bạc đầu.
5. CÔNG CHA NGHĨA MẸ
Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
6. NGÀY NÀO EM BÉ CỎN CON
Ngày nào em bé cỏn con
Bây giờ em đã lớn khôn thế này.
Cơm cha áo mẹ công thầy,
Lo sao cho đáng những ngày ước mong.
7. THỜ CHA MẸ Ở HẾT LÒNG
Thờ cha mẹ ở hết lòng,
Ấy là chữ hiếu ở trong luân thường.
Chữ đễ nghĩa là nhường,
Nhường anh, nhường chị, lại nhường người trên.
Ghi lòng tạc dạ chớ quên,
Con em phải giữ lấy nền con em.
8. EM THỜI ĐI CẤY RUỘNG BÔNG
Em thời đi cấy ruộng bông,
Anh đi cắt lúa để chung một nhà.
Đem về phụng dưỡng mẹ cha,
Muôn đời tiếng hiếu người ta còn truyền.
9. CÔNG CHA NHƯ NÚI NGẤT TRỜI

https://thuviensach.vn

Ru ơi ru hỡi ru hời,
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển đông.
Núi cao, biển rộng mênh-mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi.
10. ANH EM NÀO PHẢI NGƯỜI XA
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hoà thuận hai thân vui-vầy.
11. CON ƠI MUỐN NÊN THÂN NGƯỜI
Con ơi muốn nên thân người,
Lắng tai nghe lấy những lời mẹ cha.
Gái thời chăm-chỉ trong nhà,
Khi vào canh củi, khi ra thêu-thùa.
Trai thì đọc sách ngâm thơ,
Dùi mài kinh sử để chờ kịp khoa.
Nữa mai nối được nghiệp nhà,
Trước là đẹp mặt sau là hiển thân.
12. LÀM TRAI QUYẾT CHÍ TU THÂN
Làm trai quyết chí tu thân,
Công danh chớ vội, nợ nần chớ lo.
Khi nên trời giúp công cho,
Làm trai năm liệu, bảy lo mới hào.
Trời sinh, trời chẳng phụ nào,
Công danh gặp hội, anh hào ra tay.
Trí khôn sắp để dạ này,
Có công mài sắt, có ngày nên kim.

https://thuviensach.vn

13. LÀM TRAI NẾT ĐỦ TRĂM ĐƯỜNG
Làm trai nết đủ trăm đường,
Trước tiên điều hiếu, đạo thường xưa nay.
Công cha, đức mẹ cao dày,
Cưu mang trứng nước những ngày ngây thơ.
Nuôi con khó nhọc đến giờ,
Trưởng thành con phải biết thờ hai thân.
Thức khuya, dậy sớm cho cần,
Quạt nồng, ấp lạnh giữ phần đạo con.
14. CON ƠI MẸ BẢO ĐÂY NÀY
Con ơi mẹ bảo đây này,
Học buôn học bán cho tày người ta.
Con đừng học thói chua ngoa,
Họ hàng ghét bỏ người ta chê cười.
Dù no dù đói cho tươi
Khoan ăn, bớt ngủ, liệu bài lo toan.
Phòng khi đóng góp việc làng,
Đồng tiền bát gạo lo toan cho chồng.
Trước là đắc nghĩa cùng chồng,
Sau là họ mạc cũng không chê cười.
Con ơi, nhớ bấy nhiêu lời !
15. LÀM NGƯỜI CHO BIẾT TIỆN TẦN
Làm người cho biết tiện tần,
Đồ ăn thức mặc có ngần thì thôi.
Những người đói rách rạc rời,
Bởi phụ của trời làm chẳng nên ăn.
16. TRỨNG RỒNG LẠI NỞ RA RỒNG
Trứng rồng lại nở ra rồng,
Hạt thông lại nở cây thông rườm-rà.

https://thuviensach.vn

Có cha sinh mới ra ta,
Làm nên thời bởi mẹ cha vun trồng.
Khôn ngoan nhờ ấm cha ông,
Làm nên phải đoái tổ tông phụng thờ.
Đạo làm con, chớ hững hờ,
Phải đem hiếu kính mà thờ từ nghiêm.
17. TRẮNG NHƯ THỦY TINH
Trắng như thủy tinh
Trắng như giá lọc,
Nhún mình như đồng đen.
Ai ơi chớ nghĩ rằng hèn,
Kìa như nước đục đánh phèn lại trong.
18. TRỜI SINH RA ĐÃ LÀM NGƯỜI
Trời sinh ra đã làm người
Hay ăn, hay nói, hay cười hay chơi.
Khi ăn thời phải lựa mùi,
Khi nói, thì phải lựa lời chớ sai.
Cả vui chớ có vội cười,
Nơi không lễ phép chớ chơi làm gì.
19. BỒNG BỐNG BỒNG BÔNG
Bồng bống bồng bông.
Giai ơn vua chầu chực sân rồng,
Gái ơn chồng ngồi võng ru con.
Ơn vua xem nặng bằng non,
Ơn chồng đội đức tổ tôn giỏi truyền.
Làm trai lấy được vợ hiền,
Như cầm đồng tiền lấy được của ngon.
Phận gái lấy được chồng khôn,
Xem bằng cá vượt Vũ-môn hoá rồng,

https://thuviensach.vn

Bồng bống bồng bông.
20. BỒNG BỒNG MẸ BẾ CON SANG
Bồng bồng mẹ bế con sang,
Đò dọc quan cấm đò ngang không chèo.
Muốn sang thì bắc cầu Kiều,
Muốn con hay chữ thì yêu